Jak wytwarza się pieniądze?
We wrześniu 2022 roku, czyli w chwili kiedy powstaje ten wpis, dużo mówi się o rosnącej inflacji oraz o “dodrukowaniu pieniędzy” przez rząd.
Chociaż wspomniane “dodrukowanie” to nie tylko emisja fizycznych banknotów, warto wiedzieć jak przebiega proces ich produkcji. Z czego zrobione są pieniądze? Gdzie wytwarzanie? Jakie mają zabezpieczenia?
Właśnie o tym przeczytasz w dzisiejszym wpisie, który jest drugim w cyklu edukacyjnym o monetach i banknotach. Poprzedni wpis znajdziesz TUTAJ.
1. wygląd
2. PRODUKCJA I ZABEZPIECZENIA
3. rozróżnianie
4. poznawanie wartości
5. przeliczanie (wymiana, rozmienianie)
6. odejmowanie i dodawanie
Jak produkuje się pieniądze i kto może to robić?
Monety i banknoty, jak każdy stworzony przez człowieka przedmiot, powstają w procesie produkcji. Drukiem banknotów zajmują się specjalne drukarnie, a produkcją monet, czyli ich “biciem” – mennice. Miejsca produkcji monet i banknotów muszą być bardzo dobrze zabezpieczone przed dostępem osób niepowołanych, kradzieżą i fałszerstwem oraz muszą mieć specjalne, państwowe uprawnienia do takiej produkcji.
Na terenie Unii Europejskiej działa 11 specjalnych drukarni zajmujących się produkcją banknotów waluty Euro. Nadzór nad ich produkcją stanowią Banki Centralne poszczególnych krajów wraz z Europejskim Bankiem Centralnym, które są odpowiedzialne również za przygotowanie prognozy zapotrzebowania na następny rok oraz za redystrybucję wyprodukowanych banknotów.
W Polsce o ilości i czasie produkcji monet i banknotów decyduje Prezes Narodowego Banku Polskiego, a produkcję nadzoruje Narodowy Bank Polski, który ma wyłączne prawo do emisji monet i banknotów. Samo wytwarzanie odbywa się w Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych SA (banknoty) i w Mennicy Polskiej SA (monety).
Do produkcji banknotów używa się specjalnego papieru bawełnianego, którego głównym składnikiem jest bawełna. Materiał taki zapewnia większą odporność na gniecenie, zginanie i wycieranie niż zwykły papier celulozowy.
Monety tłoczy się ze specjalnych stopów metali (szczegółowe informacje na temat rodzajów stopów są na stronie NBP), z których wycinane są krążki, a na nich wytłaczane są wzory.
Zabezpieczenia i odróżnienia
Jak wspomniałam, w Polsce prawo do emisji pieniędzy ma jedynie Narodowy Bank Polski. Wszelkie inne formy druku czy kopiowania pieniędzy są fałszerstwem, czyli przestępstwem.
UWAGA: NBP pozwala na reprodukcję (czyli odwzorowywanie) wizerunków monet i banknotów pod specjalnymi warunkami. Dlatego też w sklepach dostępne są np. gry z kopiami banknotów lub inne materiały edukacyjne.
W celu zabezpieczenia monet i banknotów przed fałszerstwem stosuje się różne metody.
Monety i ich zabezpieczenia:
skomplikowane wypukłe wzory;
grawerowane boki (z tzw. rowkami lub napisami);
różnych kolory metali w obrębie jednej monety (jak np. w monetach 2 złoty czy 5 złotych);
grawer dający efekt kątowy, czyli inny obrazek w zależności od kąta patrzenia na monetę.
Banknoty i ich zabezpieczenia:
szczegółowa, skomplikowana grafika;
tło antykseryczne – składające się z bardzo cienkich linii;
druk irysowy – płynne przejścia pomiędzy barwami;
mikrodruki – napisy maleńkim druczkiem, ciężkie do odróżnienia gołym okiem;
druk wypukły;
znaki wodne, widoczne pod światło;
znaki widoczne tylko w świetle ultrafioletowym;
nitka zabezpieczająca osadzona w podłożu czyli wpleciony metalowy pasek;
grafiki tzw. recto-verso, czyli grafiki, w których jedna część jest drukowana na stronie przedniej (recto), a inna na stronie odwrotnej (verso). Grafiki oglądane oddzielnie mogą nie nieść żadnej treści, ale dopiero oglądane pod światło, wspólnie tworzą element znaczeniowy;
farba opalizująca;
farba zmienna optycznie – farba o zmieniających się w zależności od kąta patrzenia kolorach i dające wrażenie ruchu;
hologram;
tło giloszowe – rysunek złożony z cienkich, przecinających się linii;
ukryte (zakodowane) napisy lub obrazy;
efekt kątowy, czyli zmiana grafiki, którą widzimy, w zależności od kąta patrzenia na banknot;
numer seryjny unikalny dla każdego banknotu.
A teraz czas na rodzinną zabawę:
Przeczytaj wraz z dzieckiem powyższą listę zabezpieczeń monet i banknotów. Następnie obejrzyjcie posiadane nominały i spróbujcie wyszukać jak najwięcej zabezpieczeń!
Ciekawostka: Zabezpieczenia konkretnych polskich banknotów można poznać bliżej, używając mobilnej aplikacji Moje NBP.
To taka ciekawostka, ale w sumie nie wiem co wnosi w edukację finansową dzieci.
Za pomocą takich ciekawostek masz szansę zainteresować dziecko pieniędzmi i rozwinąć z nim na przykład temat: dlaczego pieniądze są tak zabezpieczone – dlaczego są cenne, do czego ich potrzebujemy w naszej rodzinie, jak nimi zarządzamy itp.