Jak nauczyć dziecko oszczędzania wody? Wychowanie finansowe

Inspiracją do tego wpisu była Ania Michałowska i jej niesamowite konto na Instagramie @annamichalowska_jesteswoda – KLIK. Dowiedziałam się z niego, że w ciągu jednego dnia, przeciętnie, zużywamy wody:

➡️ na picie i gotowanie – ok. 5 litrów

➡️ na mycie naczyń – ok. 15 litrów

➡️ na mycie rąk – ok. 5 litrów

➡️ na kąpiel – ok. 35 litrów

➡️ na pranie i sprzątanie – ok. 20 litrów

➡️ na spłukiwanie toalety – ok. 40 litrów

co daje średnie zużycie wody około 120 litrów w ciągu doby na jedną osobę. Wyobraź sobie wannę o długości 170 cm wypełnioną do połowy wodą. To mniej więcej taka ilość. Za tę wodę i odprowadzane ścieki trzeba oczywiście zapłacić. Jak zużywać mniej, by płacić mniej i jak namówić do tego dzieci? Dziś będzie o tym.

To, że ekonomiczniej jest brać prysznic zamiast kąpieli, i że wodę należy zakręcać przy myciu zębów, większość z nas, dorosłych wie i prawdopodobnie stara się wprowadzać w życie. Jednak co zrobić z dziećmi, które nie widzą powodu, by oszczędzać wodę?

Dla dzieci zużywanie mniejszej ilości wody to w praktyce odmawianie sobie przyjemności długiego ciapciania się w wannie, spłukiwania mydlanej piany z siłą wodospadu i powtarzania istotną statystycznie liczbą powtórzeń eksperymentu po ilu minutach woda w umywalce zacznie się przelewać. Skoro dzieci mają się wyrzec tej niewątpliwie wspaniałej zabawy, muszą dostać namacalny dowód, że ich wysiłek ma sens.

Jak zatem zabrać się do rodzinnego oszczędzania wody? Proponuję pięć kroków, z których pierwszy uważam za najważniejszy i kluczowy.

Po pierwsze, przygotuj odpowiedź na pytanie o powód oszczędzania wody. Niewinne: “a dlaczego?”, które znają wszyscy rodzice świata jest punktem wyjścia do dalszych działań. Motywacją może być ekologia – dbanie o kurczące się zasoby środowiska albo ekonomia – pielęgnacja domowego budżetu. Oszczędzanie dla samego oszczędzania, bez istotnego celu, jest bez sensu.

Po drugie, wyznacz cel, który da się zmierzyć. Stan licznika, czas spędzony pod prysznicem, ilość zebranej wody do podlewania kwiatów – wybierz coś, co możesz policzyć i za jakiś czas porównać efekty.

Po trzecie, zaproponuj nagrodę za osiągnięcie celu. Ty wiesz najlepiej co działa na twoje dziecko. Jeśli jest wrażliwe na kwestie ekologiczne, może atrakcją będzie wycieczka do zakładu ochrony wód albo akwarium? A jeśli bliższe jego sercu są argumenty materialne, ustalcie wspólnie na co zostanie wydana zaoszczędzona kwota. Na młodsze dzieci motywująco działają częstsze nagrody (czyli postępy kontrolujemy codziennie lub raz w tygodniu). Co może być taka małą, częstą nagrodą? Na przykład, jeśli dzieci przez 6 dni w tygodniu wyrobią się z prysznicem w 5 minut (czas do ustalenia), to w nagrodę raz w tygodniu będą mogły zrobić długą kąpiel z fantastycznymi kredkami do wanny.

Po czwarte, daj narzędzia które pomogą w oszczędzaniu. Dzieci uwielbiają gadżety! Przykładowo pomocne mogą być:

➡️ timer do mierzenia czasu spędzonego pod prysznicem,

➡️ piękny kubek do mycia zębów,

➡️ karta sukcesów oszczędzania wody (możesz użyć mojej KARTY SUKCESÓW),

➡️ obrazki przypominające o dobrych zasadach używania wody, przyklejone w strategicznych miejscach. Moje obrazki pobierzesz TUTAJ.

Po piąte, ustal dzień kontroli postępów, zaznacz go w kalendarzu i pilnuj regularnego sprawdzania, a najlepiej zaangażuj dzieci jako Kontrolerów Oszczędnego Zużycia Wody.

Nie odkryję Ameryki stwierdzeniem, że im wcześniej zaczniemy rozmawiać o sensie oszczędzania wody, edukować w temacie ekologii i wprowadzać dobre nawyki, tym lepiej dla naszego domowego budżetu i dla budżetu naszego dorosłego dziecka w przyszłości.

Ale bez spiny!

Podobno na wykształcenie nawyku potrzebujemy około 21 dni… Nawet jeśli to prawda, praca po tym czasie na pewno się nie kończy. Nawyk trzeba utrwalać, motywację trzeba wzmacniać i dostosowywać do naszego zmieniającego się dziecka. Dla przypomnienia, uniwersalne zasady wprowadzania dobrych nawyków to:

➡️ spokojne, konsekwentne działanie/nauka

➡️ stawianie małych celów, których wprowadzenie nie utrudni dotychczasowego życia (metoda o wdzięcznej nazwie Kaizen)

➡️ wzmacnianie postępów chwaleniem, docenieniem i pozytywną motywacją

Jak mówić o oszczędzaniu wody i wprowadzić dobre nawyki?

Każde dziecko będzie gotowe na edukację ekologiczno-ekonomiczną w innym wieku. Ale spróbuję uogólnić:

DZIECI PRZEDSZKOLNE

Zapytaj twojego przedszkolaka, do czego potrzebujemy wody.
Opowiedz, skąd bierze się czysta woda w waszym domu; jakie procesy musi przejść, żeby była zdatna do picia. Podkreśl, że przygotowanie tej czystej wody kosztuje.
Czytaj książki o oszczędzaniu wody/ oglądaj programy edukacyjne wspólnie z dzieckiem/ graj w gry ekologiczne.
Wyznacz dobre nawyki zużycia wody – do mycia ząbków zużywamy jeden kubeczek wody, toaletę spłukujemy małym przyciskiem, kąpiemy się w małej wanience, a płynu do mycia rąk nabieramy tylko jednym przyciśnięciem pompki.
Zapytaj dzieci, czy według nich oszczędzanie wody ma sens. Poprowadź rozmowę w takim kierunku, żeby dziecko uznało, że oszczędzanie wody MA sens 🙂
Poproś o podanie pomysłów na oszczędzanie wody – gdy inicjatywa wyjdzie od dziecka, chętniej będzie ono realizowało plan.
Zamontuj w domu przypominajki np. wesołe obrazki przypominające o dobrych nawykach.
Powierz dziecku misję sprawdzania, czy naczynia w zmywarce zostały ułożone optymalnie, czy cała przestrzeń została wykorzystana. Podobnie z pralką. Niech dziecko przeprowadza kontrolę przed każdym uruchomieniem. Za każde prawidłowe załadowanie przybijcie piątkę.

DZIECI SZKOLNE

Odpowiedz/pokaż na filmikach jak wiele etapów musi przejść woda, aby czysta i bezpieczna pojawiła się w waszym domu. Przykładowe filmiki edukacyjne na YouToube: KLIK i KLIK
Opowiedz o deficycie wody na Ziemi.
Pokaż, jak nalicza się zużycie wody u was w domu – jak sprawdzać stan liczników.
Powiedz, że od naliczonego zużycia wody płacicie opłaty.
Obliczcie wspólnie ślad wodny waszej rodziny – możecie to zrobić na TEJ STRONIE.
Zapytaj dzieci czy według nich oszczędzanie wody ma sens.
Zachęć, by cała rodzina włączyła się w oszczędzanie wody; pokaż konkretne działania, które zamierzasz podjąć. Zachęć dzieci, aby wymyśliły własne sposoby.
Ustalcie cel na najbliższy miesiąc, na przykład zmniejszenie zużycia wody o 10%.
Powierz dziecku misję mierzenia postępów – pokaż jak spisywać i porównywać stan liczników.

Przygotowując ten wpis zależało mi, żeby zaprezentować jak najwięcej dobrych nawyków oszczędzających wodę, które są wykonalne dla dzieci lub w których dzieci mogą uczestniczyć. Wybierz sposoby, które uznasz za słuszne. Dopasuj do wieku, możliwości i zainteresowań twojego dziecka.

25 nawyków oszczędzających wodę

Urządzenia

Spłukiwanie nieczystości toaletowych “mniejszym przyciskiem” spłuczki toaletowej, czyli mniejszą objętością wody.
Uruchamianie pralki załadowanej do pełna (nie więcej jednak niż waga określona przez producenta).
Uruchamianie prania na program dopasowany do stopnia zabrudzenia odzieży.
Uruchamianie zmywarki załadowanej do pełna.
Uruchamianie zmywarki na program dopasowany do rodzaju naczyń (zgodnie z zaleceniem producenta).
W toalecie powinien lądować tylko papier toaletowy (oprócz oczywiście produktów przemiany materii). Inne przedmioty wrzucane do toalety wymagają do spłukania dużą ilością wody i zwiększają ryzyko zapchania instalacji.
Mądra selekcja rzeczy do prania – unikanie prania rzeczy niezabrudzonych tylko dlatego, że zostały raz założone.
Korzystanie z perlatorów i ich regularne odkamienianie.
Dbanie o szczelność instalacji – szczelne krany i spłuczka w toalecie.

Czynności

Zakręcony kran podczas mycia zębów.
Zakręcony kran podczas namydlania rąk.
Woda z kubka do mycia zębów zamiast bieżącej.
Picie kranówki zamiast wody butelkowanej.
Użycie niewielkiej ilości żelu pod prysznic i szamponu do włosów – nadmiar wymaga większej ilości wody do spłukania.
Użycie niewielkiej ilości płynu do prania ręcznego – jak wyżej.
Recykling wody z akwarium – do podlewania niejadalnych roślin.
Gromadzenie wody deszczowej – w ogrodzie lub na balkonie i użycie jej do podlewania roślin.
Zastąpienie kąpieli w wannie szybkim prysznicem.
Skrócenie czasu prysznica.
Gromadzenie wody tzw. “szarej” do spłukiwania toalety (szara woda oznacza wodę zabrudzoną, ale wolną od fekaliów).
Zasada jednego kubka – wielokrotne używanie naczyń w ciągu dnia (kubek, talerzyk, jeśli nie są bardzo zabrudzone).
Niewkładanie talerzy do zmywarki, jeśli są na nich tylko okruszki – wystarczy opłukać.
Oszczędzanie ręczników hotelowych na wyjeździe – jeśli nie wymagają codziennego prania.
Sadzenie drzew i krzewów w przydomowych ogródkach – ich system korzeniowy zatrzymuje więcej wilgoci w glebie.
Wykorzystanie niedopitej czystej wody do podlewania kwiatków.

Na koniec anegdotka, true story:

dzieci znajomej spędzały w domu popołudnie pod opieką dziadków. Po powrocie rodziców pochwaliły się:

– Spuszczaliśmy dużo pieniędzy do kanału!

Zanim rodzicom stanęły włosy dęba, dziadkowie zdążyli wyjaśnić, że właśnie edukowali wnuków, że woda kosztuje. I to spuszczanie pieniędzy to taka przenośnia 🙂